فهرست:

مقدمه

این سند یافته‌های کلیدی زیر را در مورد سبب‌شناسی اختلالات طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorders – ASDs) برجسته می‌سازد.

مبنای ژنتیکی

شواهد، قویاً از ژنتیکی بودن مبنای ASDs حمایت می‌کنند و وراثت چندعاملی، سازگارترین تبیین برای آن است.

خطر عود برای خواهران و برادران تنی فرد مبتلا، ۱۰–۳ درصد برآورد می‌شود.

در صورتی که اولین فرزند مبتلا، دختر باشد (۷٪) در مقایسه با پسر (۴٪) ریسک تکرار بالاتر خواهد بود.

در صورت ابتلای چند خواهر و برادر، خطر عود به ۵۰–۳۳ درصد افزایش می‌یابد.

بازده تشخیصی

پیشرفت‌ها در آزمایش‌های بالینی، بازده تشخیصی برای شناسایی علت ژنتیکی ASDs را از 10-6 درصد به 40-30 درصد افزایش داده است. این شامل موارد زیر است:

• ریزآرایه کروموزومی (Chromosomal Microarray Analysis – CMA): 10%
• آزمایش سندرم ایکس شکننده (Fragile X Syndrome): 1-5%
• جهش های ژن MECP2 مرتبط با سندرم رت (Rett Syndrome): 4%
• جهش های ژن PTEN در افراد مبتلا به ماکروسفالی (اندازه دورسر بیش از ۲.۵ انحراف معیار بالاتر از میانگین): 4%
• آزمایش کاریوتایپ: ۳%
• سایر علل قابل شناسایی: ۱۰%

ناهنجاری‌های کروموزومی

ناهنجاری‌های کروموزومی به‌طور مداوم در افراد دارای ASDs گزارش شده است. CMA به‌دلیل بازده تشخیصی بالاتر، تا حد زیادی جایگزین سیتوژنتیک مرسوم به عنوان آزمایش رده اول شده است.

اختلالات تک‌ژنی

چندین اختلال تک‌ژنی با ASDs مرتبط هستند، از جمله:

• جهش ژن FMR1 در Fragile X Syndrome
• جهش‌های ژن MECP2 در Rett Syndrome
• بیماری های مرتبط با ژن PTEN مانند Cowden syndrome

آزمایش برای این ژن‌ها تحت معیارهای بالینی خاصی توصیه می‌شود.

اختلالات متابولیک و میتوکندریایی

اختلالات متابولیک و میتوکندریایی نادر با فنوتیپ‌های ASD مرتبط هستند و اغلب با علائم همراه مانند تشنج، پسرفت عصبی، یا اختلال عملکرد اندام‌ها تظاهر می‌یابند. آزمایش روتین برای این موارد توصیه نمی‌شود مگر اینکه نشانگرهای بالینی ویژه وجود داشته باشد.

تصویربرداری عصبی

تصویربرداری عصبی روتین به‌دلیل بازده تشخیصی محدود، برای همه افراد دارای ASDs توصیه نمی‌شود. با این حال، ممکن است در موارد با نشانگرهای خاص مانند میکروسفالی، پس‌رفت عصبی، یا تشنج مفید باشد.

ASDs سندرمیک

چندین سندرم ژنتیکی، از جمله سندرم ایکس شکننده، سندرم رت، و توبروز اسکلروزیس ، از علل شناخته‌شده ASDs هستند. برای این بیماری ها، ارزیابی سبب‌شناختی بیشتر ضروری نیست.

ارزیابی مرحله‌ای

یک رویکرد ارزیابی گام‌به‌گام توصیه می‌شود که با آزمایش‌های پربازده و کم‌تهاجمی‌تر (مانند CMA، آزمایش ایکس شکننده برای مردان) آغاز شده و بر اساس نشانگرهای بالینی به آزمایش‌های رده دوم (مانند توالی‌یابی MECP2 برای زنان، آزمایش PTEN برای ماکروسفالی) پیش می‌رود.

جهت‌گیری‌های آینده

انتظار می‌رود فناوری‌های نوظهور مانند توالی‌یابی نسل بعدی (به عنوان مثال، توالی‌یابی اگزوم Whole Exome Sequencing یا توالی‌یابی ژنوم Whole Genome Sequencing) در سال‌های آینده بازده تشخیصی را بیش از پیش افزایش دهند.

این یافته‌ها بر اهمیت ارزیابی ژنتیک در شناسایی علل زمینه‌ای ASDs تأکید می‌کنند؛ امری که می‌تواند به درمان، مدیریت و مشاوره ژنتیک برای خانواده‌های مبتلا کمک کند.

منبع

Schaefer GB, Mendelsohn NJ, Professional Practice and Guidelines Committee. Clinical genetics evaluation in identifying the etiology of autism spectrum disorders: 2013 guideline revisions. Genet Med. 2013;15:399–407.

در صورت تمایل به دریافت مشاوره ژنتیک یا نیاز به انجام تست ژنتیک، جهت هماهنگی و تعیین نوبت مراجعه اینجا را کلیک کنید. یا لینک پایین این صفحه را دنبال کنید.

این متن برای نخستین بار در وب سایت کلینیک ژن منتشر شده است برای دسترسی به متن کامل با دنبال کردن لینک در عنوان مطلب به وب سایت کلینیک ژن مراجعه کنید.

فهرست:

تعریف:

سقط جنین به معنی پایان خودبخودی و زودهنگام بارداری، قبل از هفته بیستم است. این وضعیت از نظر بالینی شایع بوده و تقریباً در 15 تا 25 درصد از بارداری‌ها رخ می‌دهد.

اکثر سقط ها اسپورادیک هستند. به این معنی که یکبار اتفاق می افتند و تکرار نمی شوند. بیشتر سقط های اسپورادیک ناشی از علل ژنتیکی به صورت اختلالات تعدادی کروموزومی (آنیوپلوییدی)  مانند تریزومی، مونوزومی و پلی‌پلوئیدی هستند و به شدت تحت تأثیر سن مادر قرار دارند.

سقط مکرر جنین (Repeated Pregnancy Loss – RPL) به صورت 2 یا بیش از 2 مورد سقط یا بارداری بالینی ناموفق تعریف می‌شود. حدود 50٪ از موارد سقط مکرر علت مشخصی ندارند. تخمین زده می‌شود که کمتر از 5 درصد از زنان 2 سقط متوالی و تنها 1 درصد زنان 3 یا بیشتر از 3 مورد سقط را تجربه می‌کنند.

سبب‌شناسی سقط مکرر جنین

عوامل متعددی به عنوان علت سقط مکرر در نظر گرفته می شوند. از جمله این عوامل می توان به علل ژنتیکی، سندرم فسفولیپید آنتی بادی، علل آناتومیک، علل هورمونی، متابولیک، عفونی ،عوامل مردانه (DNA غیر طبیعی اسپرم) و علل محیطی اشاره کرد.

مشاوره ژنتیک در سقط مکرر:

مشاوره ژنتیک در سقط مکرر دو هدف اصلی دارد:

۱. کمک به شناسایی اینکه آیا سقط مکرر در اثر یک زمینه ژنتیکی ایجاد شده است یا نه

علل ژنتیکی کروموزومی و تک ژنی می توانند در سقط مکرر نقش داشته باشند. برای شناسایی علل ژنتیکی عامل سقط مکرر، بررسی ژنتیک زوجین و همچنین بررسی ژنتیک محصولات سقط توصیه می شود. این بررسی ها شامل این موراد می باشد:

• بررسی اختلالات کروموزمی در زوجین با تست کاریوتایپ: جابجایی‌های متقابل و جابجایی‌های رابرتسونی در حدود 2 تا 5 درصد از زوج‌های مبتلا به سقط مکرر مشاهده می‌شوند. همچنین فراوانی سایر اختلالات ساختاری مانند وارونگی ها در این زوجین نسبت به جمعیت عمومی بالاتر است.

• بررسی ناهنجاری‌های سیتوژنتیکی در محصولات سقط: بررسی ژنتیک محصولات سقط در همه انواع سقط های اسپورادیک و تکراری توصیه می شود. شایع ترین اختلال کروموزمی در محصولات سقط اغلب از نوع اختلالات تعدادی کروموزومی و عمدتا تریزومی هستند. خطر آنیوپلوئیدی با افزایش سن مادر بالاتر می رود و در هر سنی در زنان مبتلا به سقط مکرر کمتر از زنانی است که دچار سقط جنین اسپورادیک می‌شوند. در گذشته به دلیل محدودیت های تکنیکی بررسی ژنتیک محصولات حاملگی با چالش های جدی مواجه بود. به این دلیل که تنها تکنیک در دسترس بررسی کاریوتایپ بود و استفاده از این روش مستلزم بررسی نمونه تازه و استریل حاوی سلول های زنده و قابل کشت بود و عملا در اغلب موارد این امکان فراهم نبود. امروزه با در دسترس بودن تکنیک های مولکولی بدون نیاز به کشت سلولی، بررسی ژنتیک محصولات حاملگی به سادگی قابل انجام است. در تمامی موارد سقط توصیه می شود نمونه جنین در محلول نرمال سالین (بدون استفاده از الکل، فرمالین یا فیکساتورها) و در محیط خنک نگهداری شده و در اولین فرصت ممکن به آزمایشگاه منتقل شود.
• بررسی علل تک ژنی: در مطالعات انجام شده شواهدی به نفع احتمال دخالت علل تک ژنی در ایجاد سقط مکرر شناسایی شده است اما با توجه به محدود بودن دانش ما در مورد ارتباط و اهمیت این یافته ها با سقط مکرر و عدم دسترسی به مداخلات بالینی مرتبط، این بررسی های فعلا در حال حاضر به صورت روتین در ارزیابی های بالینی توصیه نمی شوند.

۲. افزایش شانس بارداری و کاهش ریسک سقط جنین

نتایج بررسی های ژنتیکی زوجین و جنین مبتلا در تعیین پلن درمان و اقدامات مورد نیاز بعدی کمک کننده می باشد.

در صورت شناسایی یک اختلال ساختاری احتمال تولد زنده سالم بعدی به کروموزوم(های) درگیر و نوع بازآرایی بستگی دارد. هنگامی که یکی از زوجین ناهنجاری کروموزمی ساختاری دارد، تست ژنتیکی قبل از لانه‌گزینی (PGT) برای بررسی اختلالات ساختاری  (Preimplantation Genetic Testing for Structural Rearrangements , PGT-SR) و یا تشخیص پیش از تولد (Prenatal Diagnosis – PND) با آمنیوسنتز یا نمونه‌برداری از پرزهای جفتی گزینه‌هایی برای تشخیص ناهنجاری ژنتیکی در فرزندان هستند.

در صورت شناسایی اختلال تعدادی در بررسی محصولات سقط، تست ژنتیکی قبل از لانه‌گزینی برای بررسی اختلالات تعدادی یا آنیوپلوئیدی  (Preimplantation Genetic Testing for Aneuploidies , PGT-A) می تواند با کمک به شناسایی جنین های با تعداد طبیعی کروموزوم ها به افزایش موفقیت بارداری و کاهش خطر سقط کمک کند.

برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد تکنیک PGT مطالب زیر را نیز مطالعه نمایید:

مشاوره ژنتیک PGT :PGT چیست؟
مشاوره ژنتیک PGT: انواع PGT کدامند؟
مشاوره ژنتیک PGT: مراحل PGT کدامند؟ و این مراحل چقدر طول می کشند؟

در صورت وجود سابقه سقط، مشاوره ژنتیک جهت آگاهی از بررسی های ژنتیک مورد نیاز و اقدامات درمانی در دسترس به عنوان بخش مهمی از اریابی های درمانی به همه زوجین توصیه می شود.

در صورت تمایل به دریافت مشاوره ژنتیک یا نیاز به انجام تست ژنتیک، جهت هماهنگی و تعیین نوبت مراجعه اینجا را کلیک کنید. یا لینک پایین این صفحه را دنبال کنید.

این متن برای نخستین بار در وب سایت کلینیک ژن منتشر شده است برای دسترسی به متن کامل با دنبال کردن لینک در عنوان مطلب به وب سایت کلینیک ژن مراجعه کنید.

فهرست:

تست کروموزومی یا کاریوتایپ چیست؟‏

‏آزمایش کاریوتایپ نوعی ‏‏تست ژنتیکی‏‏ است که اندازه، شکل و تعداد ‏‏کروموزوم‏‏ ها را در نمونه ای از سلول های بدن بررسی می کند. کروموزوم ها در هسته سلول یافت می شوند که مانند مرکز فرماندهی یک سلول است. کروموزوم ها حاوی ‏‏ژن‏‏ ها هستند. ژن ها حاوی اطلاعاتی به نام ‏‏DNA‏‏ هستند که ظاهر و نحوه عملکرد بدن را کنترل می کند.‏

افراد کروموزوم های خود را از والدین خود به ارث می برند. به طور معمول، تمام سلول های بدن (به جز سلول های تولید مثلی تخمک و اسپرم) دارای مجموعه ای از 46 کروموزوم یا 23 جفت کروموزوم هستند. هر جفت دارای دو کروموزوم است که هر کدام از یکی از والدین می آید. اگر سلول های فرد کروموزوم های کامل یا تکه هایی از کروموزوم ها را از دست داده یا ‏کروموزوم های اضافی یا قطعات اضافی کروموزوم داشته باشد‏ فرد به اختلالات ژنتیکی خاصی مبتلا خواهد شد.

‏تست کاریوتایپ چه چیزی را بررسی می کند؟

تست کاریوتایپ این موارد را بررسی می کند:

• آیا مجموعه کاملی از 46 عدد کروموزوم وجود دارد یا نه.‏‏ اختلالات تعدادی کروموزوم ها یا داشتن ‏‏کروموزوم های اضافه (تریزومی) یا کم (مونوزومی) می تواند باعث مشکلات جدی در سلامتی، تکامل و رشد طبیعی شود. مانند ‏‏سندرم داون (کروموزوم اضافی 21)‏‏ و ‏‏سندرم ترنر  (از دست دادن یک نسخه کروموزوم X)
• ‏آیا اختلالات یا ‏‏تغییراتی در ساختار کروموزوم‏‏ ها وجود دارد یا نه.  اختلالات ساختاری کروموزم ها مانند قطعات شکسته شده، حذف شده یا اضافه شده. این تغییرات بسته به اینکه کدام کروموزوم ها تحت تأثیر قرار بگیرند، ممکن است مشکلات بسیار متنوعی ایجاد کنند. برخی از تغییرات در کروموزوم ها مشکلی ایجاد نمی کنند.‏

‏برخی ‏‏از مشکلات کروموزومی از بدو تولد وجود دارد‏‏. برخی دیگر از مشکلات کروموزومی ممکن است در سلول های خاصی پس از تولد ایجاد شود. این مشکلات می توانند انواع خاصی از سرطان را ایجاد کنند.‏

‏نامهای دیگر: آزمایش ژنتیکی، آزمایش کروموزوم، مطالعات کروموزوم، تجزیه و تحلیل سیتوژنتیک‏

‏تست کاریوتایپ در چه مواردی انجام می شود؟‏

آزمایش کاریوتایپ به دنبال تغییرات غیر طبیعی در کروموزوم ها بوده و ممکن است برای موارد زیر استفاده شود:‏

• وجود یک اختلال ژنتیکی در اعضای خانواده‏
• وجود علائمی که ممکن است ناشی از یک اختلال ژنتیکی باشد.
• ناباروری با علت زنانه یا مردانه
• سقط مکرر (سابقه 2 یا بیش از 2 مورد سقط قبل از هفته 20 بارداری)
• مرده زایی‏
• شکست مکرر درمان های کمک باروری
• بررسی ژنتیک جنین سقط شده یا جنینی که در طی بارداری مبتلا به ناهنجاری تشخیص داده شده است.  ‏‏
• تولد نوزاد مبتلا به ناهنجاری های متعدد مادرزادی
• کمک به تشخیص و یا تصمیم گیری درمانی برای انواع خاصی ‏‏از سرطان‏‏ و ‏‏اختلالات خونی‏
• ابهام جنسیت

تست کاریوتایپ بر روی چه نمونه های زیستی قابل انجام است؟

‏ آزمایش کاریوتایپ با استفاده از انواع مختلف نمونه های زیستی قابل انجام می باشد:

‏برای آزمایش کروموزوم های جنین در دوران بارداری‏‏، نمونه ممکن است با استفاده از موارد زیر جمع آوری شود:‏

• ‏آمنیوسنتز‏‏.‏‏ این روش نمونه ای از مایع آمنیوتیک را که جنین را در دوران بارداری احاطه کرده است، جمع آوری می کند. این مایع حاوی سلول هایی از نوزاد است که می توان آنها را آزمایش کرد. آمنیوسنتز معمولا بین هفته 15 تا 20 بارداری انجام می شود.‏
• ‏نمونه برداری از پرزهای جفتی (chorionic villus sampling – CVS):‏‏ این روش بافت پرزهای جفتی را جمع آوری می کند، که بخش هایی از جفت هستند و معمولا کروموزوم های مشابه جنین دارند. (جفت اندامی است که در رحم رشد می کند تا مواد مغذی و اکسیژن را برای جنین فراهم کند.) CVS معمولا بین هفته های 10 تا 13 بارداری انجام می شود.‏

‏برای آزمایش کروموزوم های بزرگسالان، کودکان و نوزادان‏‏، نمونه های زیر ممکن است استفاده شود:‏

• ‏نمونه خون:‏‏ نمونه خون رایج ترین نمونه ای است که برای آزمایش کاریوتایپ استفاده می شود. یک متخصص مراقبت های بهداشتی از یک سوزن کوچک برای برداشتن نمونه خون وریدی استفاده می کند.‏
• ‏نمونه سواب باکال (بافت داخل گونه).‏‏ یک متخصص مراقبت های بهداشتی یک سواب را در دهان قرار می دهد و آن را در داخل گونه می چرخاند تا نمونه ای از سلول ها را جمع آوری کند.‏
• ‏آزمایش مغز استخوان‏‏: این آزمایش ممکن است در صورت داشتن نوع خاصی از سرطان یا اختلال خونی استفاده شود. مغز استخوان بافت نرم و اسفنجی است که در داخل استخوان ها یافت می شود. بیشتر نمونه های مغز استخوان از پشت استخوان لگن گرفته می شود.‏

آیا تست کاریوتایپ خطراتی دارد؟

• ‏ آمنیوسنتز یا  CVSهر دو روش های کم خطری هستند، اما خطر کمی (در حدود 1 درصد) برای ایجاد سقط جنین دارند.
• ‏آزمایش خون خطر بسیار کمی دارد. ممکن است در نقطه ای که سوزن وارد شده است، درد یا کبودی جزئی ایجاد شود، اما بیشتر علائم به سرعت از بین می روند.‏
• ‏ سواب باکال هیچ خطری ندارد.‏
• ‏پس از آزمایش مغز استخوان، ممکن است در جایی که نمونه گرفته شده است احساس سفتی یا درد ایجاد شود. این معمولا در عرض چند روز از بین می رود. خطرات جدی نادر است.‏

‏نتایج تست کاریوتایپ به چه معناست؟‏

نتیجه طبیعی یا منفی‏‏ به این معنی است که تعداد 46 عدد کروموزوم در نمونه وجود دارد و هیچ تغییر غیر طبیعی و بیماری زا در ساختار آنها وجود ندارد.

‏نتیجه غیر طبیعی یا مثبت‏‏ به این معنی است که تغییرات غیرعادی در تعداد یا ساختار کروموزوم ها یافت شده است. نتایج غیرطبیعی بسته به تغییرات کروموزومی شناسایی شده می تواند تاثیراتی در سلامتی داشته باشند یا عواقبی داشته باشند.

قبل از انجام آزمایش کاریوتایپ حتما با مشاور ژنتیک مشورت نمایید.

این مطلب اولین بار در تاریخ 3 خرداد سال 1396در سایت کلینیک ژن منتشر شده است.

در صورت تمایل به دریافت مشاوره ژنتیک یا نیاز به انجام تست ژنتیک، جهت هماهنگی و تعیین نوبت مراجعه اینجا را کلیک کنید. یا لینک پایین این صفحه را دنبال کنید.

این متن برای نخستین بار در وب سایت کلینیک ژن منتشر شده است برای دسترسی به متن کامل با دنبال کردن لینک در عنوان مطلب به وب سایت کلینیک ژن مراجعه کنید.

این آزمایش بر روی نمونه خون محیطی انجام می گیرد. در این آزمایش وضعیت کروموزومی سلول های خونی از نظر تعداد و ساختار بررسی می شود.

نمونه:

خون محیطی

مدت زمان آزمایش:

حدودا دو هفته

در چه کسانی انجام می شود؟

از نوزادی تا کهنسالی قابل انجام است.

در چه مواردی انجام می شود؟

نازایی

ناباروری

سقط مکرر

عقب ماندگی ذهنی

برخی سرطان ها

ابهام جنسیت

و..

این مطلب، از انتشارات قدیمی سایت بوده و جهت حفظ تاریخچه و آرشیو سایت نگهداری شده است. برای مطالعه نسخه جدید اینجا را کلیک کنید.

این متن برای نخستین بار در وب سایت کلینیک ژن منتشر شده است برای دسترسی به متن کامل با دنبال کردن لینک در عنوان مطلب به وب سایت کلینیک ژن مراجعه کنید.